حجتالاسلاموالمسلمین سیدسجاد ایزدهی، استاد حوزه علمیه خراسان در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در مشهد، با اشاره به ویژگیهای متمایز نظام اسلامی اظهار کرد: نظام اسلامی از اساس با نظامهای متعارف سیاسی تفاوت دارد؛ زیرا مشروعیت و کارآمدی آن تنها به نصب و جایگاه حقوقی کارگزاران محدود نمیشود، بلکه اهداف، غایات و کارکردهای آن نیز ماهیتی متفاوت دارد.
وی افزود: بر همین اساس، حاکم اسلامی باید از ویژگیهایی برخوردار باشد که او را برای تحقق اهداف الهی شایسته سازد؛ چنانکه در عصر حضور، عصمت از شاخصههای امام معصوم(علیهالسلام) است و در عصر ولایت فقیه نیز فقاهت، عدالت، تقوا، زمانشناسی، بصیرت و کارآمدی از مهمترین ویژگیهای رهبر جامعه اسلامی به شمار میرود. هر اندازه این صفات در بدنه مدیریت جامعه گسترش یابد، آثار و برکات آن نیز در اداره کشور نمایان خواهد شد.
کارگزاران نظام اسلامی؛ ادامهدهندگان مسیر ولایت
رئیس پژوهشکده نظامهای اسلامی با بیان اینکه این ویژگیها تنها به شخص حاکم اختصاص ندارد، خاطرنشان کرد: همانگونه که حاکم اسلامی باید واجد این صفات باشد، کارگزاران نظام نیز باید از همین معیارها برخوردار باشند. به همین دلیل، هنگامی که امیرالمؤمنین(علیهالسلام) مالک اشتر را به حکومت مصر منصوب کردند، افزون بر سفارشهای فردی، وظایف و مسئولیتهای اجتماعی و حکمرانی او را نیز بهتفصیل تبیین کردند.
وی ادامه داد: عهدنامه مالک اشتر نشان میدهد که کارگزار اسلامی باید با همه اقشار جامعه، اعم از مسلمانان و پیروان دیگر ادیان، بر پایه عدالت، رأفت، اقتدار و رعایت حقوق مردم رفتار کند و در برابر ظلم ایستادگی کرده و احکام الهی را بدون تبعیض اجرا کند.
حجتالاسلام والمسلمین ایزدهی با اشاره به اینکه مجموعه سخنان امیرالمؤمنین(علیهالسلام) درباره مدیران جامعه اسلامی بر دو محور اصلی استوار است، تصریح کرد: مردمسالاری دینی و شایستهسالاری، دو رکن اساسی حکمرانی اسلامی به شمار میروند. در این نگاه، مسئولیتها بر پایه شایستگی واگذار میشود و کارگزار موظف است با عدالت، تقوا و دلسوزی، جامعه را اداره کند.
وی افزود: بخش قابل توجهی از عهدنامه مالک اشتر به رعایت حقوق مردم، تأمین امنیت، تربیت جامعه، ایجاد زمینه رشد و حفاظت از مردم در برابر آسیبها اختصاص یافته است و همین رویکرد، جوهره مردمسالاری دینی را به نمایش میگذارد.
منطق ولایت؛ پیوند حاکم و مردم در حکمرانی اسلامی
استاد حوزه علمیه خراسان با بیان اینکه مهمترین شاخص نظام اسلامی، استوار بودن آن بر منطق ولایت است، گفت: در جهان امروز الگوهای مختلفی از حکومت همچون سلطنت، جمهوریت، خلافت و دیگر نظامهای سیاسی وجود دارد که هر یک کارکردهای خاص خود را دارند، اما نظام اسلامی بر پایه مفهوم ولایت شکل گرفته است.
وی توضیح داد: ولایت به معنای ارتباط نزدیک و بدون فاصله میان دو طرف است؛ ارتباطی که در آن هیچ عامل بیگانهای میان حاکم و مردم قرار نمیگیرد. از همین رو، رابطه امام با امت و حتی رابطه پدر با فرزند نیز در فرهنگ دینی با مفهوم ولایت تبیین میشود.
حجتالاسلام والمسلمین ایزدهی خاطرنشان کرد: بر اساس این منطق، حاکم اسلامی باید در متن جامعه حضور داشته باشد، با مردم زندگی کند، نیازهای آنان را از نزدیک بشناسد و میان خود و مردم فاصلهای ایجاد نکند. همچنین ارتباط او با جامعه باید بر پایه محبت و دلسوزی باشد، نه بر مبنای هیبت و اقتداری که مردم را از بیان مطالبات و مشکلاتشان بازدارد.
وی ادامه داد: آنچه امیرالمؤمنین(علیهالسلام) برای مالک اشتر ترسیم میکنند، بر سه محور اساسی از جمله نزدیکی با مردم، محبت و رأفت نسبت به آنان و اقتدار در مسیر اجرای عدالت و دفاع از حقوق جامعه استوار است.
حجتالاسلام والمسلمین ایزدهی با اشاره به جلوههای این منطق در تاریخ انقلاب اسلامی اظهار کرد: همین الگوی ولایی را میتوان در سیره امام راحل(ره) و امام شهید انقلاب مشاهده کرد؛ شخصیتهایی که مردم هیچگاه میان خود و آنان فاصله احساس نکردند و پیوندی عمیق و صمیمی میان امت و رهبری شکل گرفت؛ پیوندی که هم در استقبال تاریخی مردم از امام خمینی(ره) و هم در بدرقه باشکوه ایشان، جلوهای ماندگار یافت.
وی درباره ویژگیهای رهبر شهید انقلاب نیز گفت: ایشان با الهام از آموزههای اسلامی و سیره علوی، همواره در میان مردم حضور داشتند و با وجود محدودیتهای متعدد، ارتباط خود را با اقشار مختلف جامعه حفظ کردند. از سوی دیگر، در عرصههای مختلف از جمله اقتصاد، امنیت، عدالت و حفظ هویت ملی، همواره منافع و مصالح مردم را در اولویت قرار میدادند.
رئیس پژوهشکده نظامهای اسلامی افزود: اقتدار ایشان نیز اقتداری برخاسته از حق، عدالت و حضور مردم بود؛ اقتداری که در برابر تهدیدهای داخلی و خارجی، دشمن را به عقبنشینی وادار میکرد، اما همواره بر پایه عدالت و مظلومیت استوار بود.
وی تأکید کرد: سه مؤلفه «نزدیکی به مردم»، «محبت و رأفت» و «اقتدار مبتنی بر عدالت» از مهمترین شاخصههایی است که در سیره امیرالمؤمنین(علیهالسلام) و کارگزاران ایشان دیده میشود و در روزگار معاصر نیز در رفتار و منش امام شهید انقلاب تجلی یافته است.
حجتالاسلام والمسلمین ایزدهی خاطرنشان کرد: تجربه انقلاب اسلامی نشان داد آنچه در منابع دینی درباره حکومت علوی بیان شده، صرفاً متعلق به تاریخ یا آرمانهای دستنیافتنی نیست، بلکه الگویی عملی و قابل اجرا برای اداره جامعه امروز است.
به گفته وی، سیره امام شهید انقلاب ثابت کرد که میتوان در دنیای پیچیده معاصر، ضمن بهرهگیری از سازوکارهای روز، حکمرانی را بر پایه ارزشهای علوی سامان داد و بسیاری از مسائل جامعه را با این الگو مدیریت و حل کرد.
نظر شما